Voeding en chronische ontstekingen: verbeter je gezondheid met wat je eet
Iedereen heeft weleens last gehad van een chronische ontsteking. Het deed pijn en soms konden we ons er zelfs minder goed door bewegen.
In de ergste gevallen hield een ontsteking ons tegen om te doen waar we het meest van houden, zoals buiten actief zijn en tijd doorbrengen met ons gezin.
We denken bij een ontsteking vaak aan een blessure, een infectie en/of ouderdom, maar wat kan onze chronische ontsteking nog meer veroorzaken? En nog belangrijker: wat kunnen we eraan doen, en hoe voorkomen we dat het ons leven negatief beïnvloedt?
Wat is een ontsteking?
Volgens de meeste medische bronnen is een ontsteking een reactie van het lichaam die zorgt voor zwelling, warmte, roodheid en in de meeste gevallen pijn.

Een ontsteking kan acuut zijn, dus plotseling, maar ook chronisch. Een acute ontsteking is meestal de reactie van het lichaam op een blessure of infectie. Die ontstaat vaak snel na een val of een verwonding, of wanneer je koorts begint te krijgen.
Een acute ontsteking kan minuten, uren of zelfs dagen duren, maar uiteindelijk trekt ze weg. Een chronische ontsteking doet dat niet.
Die houdt lang aan en kan maanden of zelfs jaren blijven. Het is de soort ontsteking die meestal invloed heeft op ons dagelijks leven.
Ze kan ervoor zorgen dat we ons dag in dag uit ongemakkelijk voelen en dat we niet meer van het leven genieten en actief zijn. Een chronische ontsteking is ook de soort ontsteking die onze algehele gezondheid en ons welzijn negatief kan beïnvloeden.
Hoe kan een ontsteking onze algehele gezondheid en ons welzijn beïnvloeden?
Als ons lichaam ontstoken is, betekent dat dat het onder stress staat. Gelukkig heeft duizenden jaren evolutie ons lichaam voorbereid en uitgerust met reactiemechanismen om met stress om te gaan.
Een van die reactiemechanismen heet de vecht-of-vluchtreactie. Tijdens die reactie komen adrenaline en andere natuurlijke stoffen in het lichaam vrij, die veranderingen in gang zetten zoals verwijde pupillen en een snellere hartslag.
Door die veranderingen kunnen we gevaar ontwijken of aan een schadelijke situatie ontsnappen. De vecht-of-vluchtreactie is bedoeld voor de korte termijn.
Het is een mechanisme voor korte uitbarstingen van actie op momenten dat ons lichaam onder stress staat. De evolutie heeft ons lichaam niet gemaakt om heftige stress buitensporig of heel lang vol te houden, zoals bij een chronische ontsteking.

Ons lichaam is niet gemaakt om de stress van een chronische ontsteking aan te kunnen. En net als alles wat niet gebouwd is om extreem lang onder stress te staan, begint ons lichaam dan te slijten.
Die slijtage door de stress van een chronische ontsteking gebeurt op het niveau van onze cellen.
Langzaam, na verloop van tijd, beginnen de cellen in ons lichaam te veranderen. En zodra onze cellen veranderen, beginnen ook onze organen en orgaanstelsels te veranderen.
Die veranderingen kunnen variëren van minder goed werken tot helemaal niet meer werken, en na verloop van tijd gaan ze onze algehele gezondheid en ons welzijn beïnvloeden.
Een chronische ontsteking kan leiden tot hartziekten, diabetes, kanker, de ziekte van Crohn, artritis en zelfs de ziekte van Alzheimer.
Welke behandelingen zijn er dan om een chronische ontsteking te bestrijden?
Behandelingen voor chronische ontstekingen
Gelukkig zijn er behandelingen voor chronische ontstekingen, zoals warmte-koudetherapie, massage en fysiotherapie.
Helaas verlichten die behandelingen chronische pijn vaak niet goed genoeg, of hebben mensen er gewoon geen toegang toe.
Als mensen hulp zoeken voor een chronische ontsteking, krijgen ze meestal medicijnen voorgeschreven.
Dit zijn een paar medicijnen die gebruikt kunnen worden bij een chronische ontsteking:
- ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's),
- spierverslappers,
- middelen tegen epilepsie en
- antidepressiva.
Dat soort medicijnen geeft wel verlichting bij een chronische ontsteking. Maar die verlichting komt meestal met een hele rij mogelijke bijwerkingen, zoals misselijkheid, slaperigheid, vermoeidheid, gewenning, lichamelijke afhankelijkheid en verslaving.

En het wordt nog erger: omdat een chronische ontsteking zo lang aanhoudt, kunnen mensen heel lang aan de medicijnen blijven...
Waardoor ze nog langer blootstaan aan de mogelijke bijwerkingen van die medicijnen en aan de gezondheidsproblemen die daarbij horen.
Daarom zoeken veel mensen een andere manier om hun chronische ontsteking te behandelen. Een van die andere manieren is voeding. Ja, je leest het goed: wat je eet kan je helpen je chronische ontsteking onder controle te houden.
Voeding en ontstekingen
Door anders te gaan eten kun je je chronische ontsteking zelfs beter onder controle houden.
Er zijn twee belangrijke manieren waarop je met je voeding, en met aanpassingen daarin, een chronische ontsteking onder controle kunt helpen houden.
De eerste manier is dat je voedingsmiddelen die tot ontstekingen kunnen leiden uit je gewone eetpatroon haalt.
Volgens veel gezondheidsbronnen, waaronder Harvard Health Watch, kunnen bepaalde voedingsmiddelen, zoals:
- geraffineerde koolhydraten zoals witbrood en gebak,
- gefrituurd eten,
- frisdrank,
- te veel rood vlees,
- bewerkt voedsel zoals hotdogs en margarine, allemaal tot ontstekingen leiden.

Door die voedingsmiddelen gewoon te schrappen of er minder van te eten, kun je je chronische ontsteking dus helpen beheersen en verminderen.
Dat deze voedingsmiddelen tot ontstekingen leiden, komt deels door de ingrediënten die erin zitten.
Sommige van die ingrediënten worden direct of indirect in verband gebracht met ontstekingen. Als iemand dat soort eten elke dag eet, is de kans dus groot dat hij of zij ontstekingen krijgt.
En als iemand dat eten jarenlang blijft eten, hoeft het niemand te verbazen dat hij of zij een chronische ontsteking kan krijgen.
Als je voedingsmiddelen die met ontstekingen in verband worden gebracht uit je eetpatroon haalt, zet je de eerste stap om je chronische ontsteking onder controle te krijgen en je algehele gezondheid en welzijn te verbeteren.
De tweede manier om met voeding een ontsteking te beheersen, is door voedingsmiddelen toe te voegen die ontstekingen verminderen.
Wat je kunt toevoegen...
Voedingsmiddelen waarvan is aangetoond dat ze ontstekingen verminderen, zijn onder andere tomaten, aardbeien, blauwe bessen, sinaasappels, amandelen, walnoten, olijfolie, groene bladgroenten zoals spinazie en boerenkool, tonijn en zalm.
Deze voedingsmiddelen hebben veel ontstekingsremmende eigenschappen, en als je ze in je eetpatroon opneemt, kan dat een goede manier zijn om een chronische ontsteking te bestrijden.
Als je voedingsmiddelen schrapt die met ontstekingen in verband worden gebracht en voedingsmiddelen toevoegt met ontstekingsremmende eigenschappen, kan dat een chronische ontsteking verminderen en je algehele gezondheid en welzijn helpen verbeteren. Zo simpel kan het echt zijn.
Wil je je beter voelen, minder pijn hebben en beter kunnen bewegen? Dan kun je met wat je eet zorgen voor minder ontsteking en een betere kwaliteit van leven.
Maar hoe pas je je eetpatroon dan het beste aan? Hoe haal je op een makkelijke manier ontstekingsbevorderende voedingsmiddelen uit je eten, en hoe voeg je er ontstekingsremmende voedingsmiddelen aan toe, zodat je toch evenwichtig eet?
Bestaat er een plan of dieet dat je op weg helpt naar minder ontsteking en een betere gezondheid? Het korte antwoord is ja: het mediterrane dieet.
Het mediterrane dieet

Ben je op zoek naar een dieet dat je helpt je chronische ontsteking onder controle te houden? Dan hoef je niet verder te zoeken dan het mediterrane dieet.
Het mediterrane dieet staat al lang bekend als een gezonde manier van eten om je algehele welzijn op peil te houden.
Daarnaast volgt het mediterrane dieet veel van de principes van ontstekingsremmend eten.
In het mediterrane dieet zitten ontstekingsremmende groenten en fruit, olijfolie, noten en vis.
Een ander verschil is dat het mediterrane dieet veel voedingsmiddelen weglaat die tot ontstekingen kunnen leiden. Daardoor is het een prima manier om in één keer je eetpatroon aan te passen en je chronische ontsteking onder controle te houden.
Omdat het ontstekingen kan remmen... is het mediterrane dieet een effectieve manier om het risico op een hoog cholesterol, hartziekten, kanker en de ziekte van Alzheimer te voorkomen of te beperken.
Het mediterrane dieet kan je helpen je chronische ontsteking onder controle te houden en je algehele gezondheid en welzijn te verbeteren.
Ontstekingsremmend eten in de praktijk
Het is vier maanden geleden dat je met het mediterrane dieet bent begonnen. Je eet meer aardbeien, blauwe bessen, spinazie, boerenkool, noten en vis.
Je eet geen gefrituurd eten meer en drinkt geen frisdrank meer. Op een avond ben je met vrienden uit en een van hen vraagt hoe het met je gaat. Je hoeft er niet over na te denken.
Je antwoordt meteen: "Ik heb minder pijn, ik kan beter bewegen, ik ben afgevallen en ik voel me geweldig." Je nieuwe eetgewoonten hebben zich terugbetaald en je bent goed op weg om je chronische ontsteking onder controle te krijgen.
Een chronische ontsteking zet je lichaam onnodig onder stress. Ze kan leiden tot chronische ziekten zoals hartziekten, diabetes en artritis.
Ze kan ook je kwaliteit van leven flink omlaag halen.
Als je gezond en ontstekingsremmend eet, bijvoorbeeld volgens het mediterrane dieet, kan dat je helpen je chronische ontsteking onder controle te houden en je algehele gezondheid en welzijn te verbeteren.
Heeft een chronische ontsteking dus een negatieve invloed op je gezondheid? Dan is het misschien tijd om met wat je eet te werken aan een gelukkiger en gezonder leven.
Food, Health & You
Gastauteur
Marc Macera
Doctor in de farmacie (PharmD) met meer dan 10 jaar ervaring