Naar de inhoud
NL

De diagnose diabetes en het probleem met "prediabetes"

Ziekte

Wat betekent het eigenlijk als je "prediabetes" hebt? En bestaat die aandoening wel echt?

Om goed te snappen wat “prediabetes” is, moet je eerst weten wat diabetes is.

Diabetes

Diabetes is een aandoening waarbij je bloedsuiker (ook wel bloedglucose genoemd) abnormaal hoog is, wat kan leiden tot schade aan de kleine bloedvaten, zoals blindheid en nierfalen. Iemand krijgt de diagnose diabetes als de alvleesklier geen insuline aanmaakt (diabetes type 1) of als de cellen van het lichaam ongevoelig zijn geworden voor insuline (diabetes type 2).

Insuline helpt de cellen van je lichaam om glucose op te nemen als energie. Als de alvleesklier (het orgaan dat insuline aanmaakt) geen insuline aanmaakt, kan glucose niet in de cellen van je lichaam worden opgenomen.

Glucose

De glucose blijft dan dus in abnormaal hoge hoeveelheden in je bloed. Deze aandoening heet diabetes type 1, en is meestal het gevolg van een reactie van het immuunsysteem die de insulineproducerende cellen van de alvleesklier heeft beschadigd.

Diabetes type 1 is onder controle te houden met een combinatie van dagelijkse insuline-injecties, voeding en beweging, maar het is niet te genezen.

De diagnose diabetes type 2 wordt gesteld als de bloedglucose hoog is, ook al maakt de alvleesklier wel insuline aan. Bij diabetes type 2 kan het lichaam insuline niet meer goed gebruiken, omdat de cellen van het lichaam glucose niet efficiënt uit het bloed kunnen opnemen.

Als de cellen glucose niet kunnen opnemen, blijft het glucosegehalte in je bloed verhoogd. Door die verhoogde bloedglucose gaat de alvleesklier meer insuline aanmaken, tot de alvleesklier uiteindelijk niet meer genoeg insuline kan maken.

Diabetes type 1 en type 2 zijn heel verschillend; elk type diabetes wordt op een andere manier voorkomen en behandeld. Bij beide types is het doel van de behandeling om de bloedglucose normaal te houden, om zo complicaties te voorkomen die ontstaan door een chronisch verhoogde glucose, zoals blindheid, een hartaanval, een beroerte, nierfalen en voetproblemen (schade aan de kleine bloedvaten).

De diagnose “prediabetes” is in theorie een voorstadium van diabetes type 2. “Prediabetes” wijst op een zekere mate van insulineresistentie. Bij “prediabetes” is de bloedglucose niet hoog genoeg voor de diagnose diabetes, maar ook niet laag genoeg om als “normaal” te gelden.

Toch krijgt niet iedereen met de diagnose “prediabetes” later ook echt diabetes type 2, ook al doet de naam dat vermoeden. En niet iedereen met de diagnose “prediabetes” loopt ook echt een groter risico op diabetesgerelateerde schade aan de kleine bloedvaten.

De diagnose prediabetes en diabetes

Er zijn drie verschillende bloedglucosemetingen waarmee diabetische aandoeningen worden vastgesteld:

De nuchtere glucosewaarde is misschien wel de nauwkeurigste test om diabetes vast te stellen.

  • Een normale nuchtere glucosewaarde ligt onder 100 mg/dL
  • Prediabetes wordt vastgesteld bij een nuchtere glucosewaarde van 100-125 mg/dL
  • Bij een nuchtere glucosewaarde van 126 mg/dL of hoger is er sprake van diabetes

De glucosetolerantietest van 2 uur meet hoe het lichaam reageert op 75 g glucose, die je als drankje krijgt. Twee uur nadat je het drankje hebt gedronken, wordt je bloedglucose gemeten.

  • Een normale glucosetolerantie na 2 uur ligt onder 140 mg/dL
  • Prediabetes wordt vastgesteld bij een glucosewaarde na 2 uur van 140-199 mg/dL.
  • Diabetes wordt vastgesteld bij een glucosewaarde na 2 uur van 200 mg/dL of hoger

Hemoglobine A1C (ook wel HbA1c of geglyceerd hemoglobine genoemd) kan zonder speciale voorbereiding worden gemeten. Je hoeft niet nuchter te zijn en ook geen glucose te drinken.

  • Een normale HbA1c is 5,6% of lager
  • "Prediabetes" wordt vastgesteld bij een HbA1c van 5,7%-6,4%
  • Diabetes wordt vastgesteld bij een HbA1c van 6,5% of hoger

Hemoglobine A1C kan door verschillende medische aandoeningen veranderen, waardoor diabetes zowel te vaak als te weinig wordt vastgesteld. Hemoglobine A1C wordt weliswaar gebruikt om “prediabetes” vast te stellen, maar er is geen bewijs dat de waarden hierboven op enige mate van insulineresistentie wijzen.

Wat zijn de problemen met “prediabetes”?

Zorgverleners, beroepsorganisaties en belangenorganisaties zoals de American Diabetes Association zijn het niet helemaal met elkaar eens over hoe “prediabetes” moet worden gedefinieerd, vastgesteld, gevolgd of behandeld.

Een duidelijke definitie van “prediabetes”, en hoe je de labuitslagen moet lezen om “prediabetes” vast te stellen, zijn niet de enige zorgen.

  • Van vroeg ingrijpen (veranderingen in leefstijl, zoals afvallen en bewegen) is alleen vastgesteld dat het complicaties vermindert bij mensen in de groepen met het hoogste risico (mensen met de diagnose “prediabetes” en obesitas en/of een afwijkend cholesterol). Het staat vast dat mensen met obesitas en/of een afwijkend cholesterol een groter risico hebben om diabetes te krijgen. De diagnose “prediabetes” voegt aan die voorspelling niets toe.
  • Sommige mensen met de diagnose “prediabetes” lopen misschien helemaal geen risico, maar zouden toch behandeld kunnen worden.
  • Als je de diagnose bij iedereen zou toepassen, zouden zoveel mensen “prediabetes” krijgen dat het behandelen van al die mensen met “prediabetes” de gezondheidszorg financieel zou lamleggen, zonder duidelijk voordeel voor de meeste mensen of voor de volksgezondheid.
  • Mensen zouden last kunnen krijgen van bijwerkingen van onnodige of niet-werkzame medicijnen.
  • De behandeling is niet zozeer bedoeld om diabetes te genezen, maar om de schade aan de kleine bloedvaten door diabetes te voorkomen. De behandeling kan de glucose verlagen, maar er is geen bewijs dat het normaliseren van de glucose bij “prediabetes” de risico's op schade aan de kleine bloedvaten uitstelt of verkleint.
  • Zorgverzekeraars en/of levensverzekeraars kunnen “prediabetes” zien als een al bestaande aandoening die met diabetes te maken heeft, ook al krijgt niet iedereen met “prediabetes” diabetes.
  • De behandeling van “prediabetes” is dezelfde als de behandeling bij een vroege diagnose van diabetes type 2.

“Prediabetes” is voor sommige mensen waarschijnlijk een aparte aandoening, maar is misschien te breed om op grote schaal zoveel zorgen te rechtvaardigen. Toch is aandacht voor het voorkomen van diabetes en de complicaties ervan terecht.

Wat je kunt doen om diabetes te voorkomen:

  • Eet gezond, met veel verse groenten en fruit, volkorenproducten en magere eiwitten
  • Vermijd bewerkt voedsel: producten gemaakt met witte bloem en witte suiker
  • Houd een gezond gewicht aan
  • Beweeg voldoende (minstens 150 minuten per week)

Wat doe je als je de diagnose “prediabetes” krijgt?

  • Bespreek met je zorgverlener wat de diagnose echt voor jou betekent
  • Houd je aandoening in de gaten en leer wat je kunt doen om schade aan de kleine bloedvaten te voorkomen
  • Zorg dat elk medicijn dat je wordt aangeraden echt bij jou past
  • Heb je overgewicht, probeer dan een gezond gewicht te bereiken en dat vast te houden
  • Heb je een hoog cholesterol, maak dan keuzes in je leefstijl die helpen om het te verlagen
  • Beweeg


 

Als je de diagnose diabetes (type 2) krijgt:

  • Houd je aandoening in de gaten en houd je bloedglucose goed onder controle
  • Heb je overgewicht, probeer dan een gezond gewicht te bereiken en dat vast te houden
  • Beweeg

Food, Health & You
Gastauteur
Carina Ryder
Gecertificeerd verloskundige met 20 jaar klinische ervaring